İçeriğe geç

Tramvay İkilemi

Aşağıdaki eğlenceli videoda bir baba çocuğuna tramvay ikilemi sorusunu soruyor. Çok basit görünen ama aslında ahlaki açıdan ilginç bir problem.

Problem şöyle; Bir tramvay geliyor ve tramvayın önünde 5 kişi var. Siz tramvayın yolunu değiştirebilecek bir mekanizmanın önündesiniz. Diğer yolda da 1 kişi var. Soru şu; 5 kişiyi kurtarmak için tramvayın yolunu değiştirerek 1 kişiyi feda eder misiniz?

İnsanlara bu sorunun devamı olarak sefer şöyle bir soru daha soruyorlar; Tramvay yolunun üzerinde bir üst geçittesiniz. Tramvay yolda çalışan 5 kişinin üzerine doğru gidiyor. Yanınızda da çok iri bir adam var. Bu adamı aşağıya iterseniz tramvayın önüne düşüp tramvayı durduracak ve ölecek. Ancak yoldaki 5 kişini hayatı kurtulacak.

Bu çalışmanın ilginç sonucu şu; ilk soruda insanların çoğu tramvayın yolunu değiştirerek 5 işçiyi kurtarıyor ve 1 kişiyi feda ediyor. Ancak ikinci soruda ise kimse adamı aşağıya itmeyi seçmiyor. Aslında her iki soruda da yapılan işin aynı olmasına rağmen iki soruya farklı cevaplar veriliyor.

1960’larda ortaya atılan bu problem son dönemlerde sürücüsüz araçların geliştirilmeye başlanmasıyla tekrar popüler hale geldi. Çünkü sürücüsüz aracı bir bilgisayar yönetiyor ve trafikte benzer bir durumda karşılaşırsa bu bilgisayarın nasıl davranacağı büyük önem taşıyor.

Videoda da babası çocuğa oyuncakları üzerinden aynı soruyu soruyor.

Yukarıdaki eğlenceli videoya gelirsek bu sevimli ufaklığın yaptığı seçim başlangıçta biraz korkutucu gelebilir. Çocuğun geleceğiyle ilgili endişelere kapılmadan önce meşhur psikolog Piaget’in ahlak gelişimi dönemlerini konuşalım.

Piaget ahlaki gelişimi 3 döneme ayırmış.

1. Ahlak öncesi dönem (5 yaşa kadar)
2. Dışa bağımlı dönem (6-10 yaş)
3. Özerk dönem (11 ve üstü)

Videodaki çocuk da yaşı gereği ahlak öncesi dönemde bulunuyor. Yani doğru ve yanlışı tam olarak ayıramadığı benmerkezci bir dönemde. Bu yüzden ufaklığın geleceği ile ilgili endişelenmemize gere yok.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir